Borç kapatmada çığ mı, kartopu mu? Gerçek bir örnekle karşılaştırma

Çığ (pahalı önce) matematiksel olarak ucuz, kartopu (küçük önce) psikolojik olarak güçlü. Üç borçlu gerçek bir simülasyonla fark ne kadar?

Birden fazla borcun varsa ve her ay asgarilerin üstünde bir miktar ödeyebiliyorsan, tek bir soruya cevap vermen gerekir: fazla parayı hangi borca yatıracaksın?

İki yerleşik yöntem var ve ikisi de meşrudur.

Çığ (avalanche): Tüm borçlara asgarisini öde, fazlayı en yüksek faizli borca yatır. O bitince sıradaki en pahalıya geç.

Kartopu (snowball): Tüm borçlara asgarisini öde, fazlayı en küçük bakiyeli borca yatır. O bitince sıradakine geç.

Çığ toplam faizi en aza indirir. Kartopu ilk zaferi en çabuk getirir. Hangisinin senin için doğru olduğu, farkın büyüklüğüne bağlıdır — o yüzden ölçelim.

Gerçek bir örnek

Üç borcu olan bir hane. Aylık borç bütçesi 15.000 TL.

Toplam borç 55.000 TL, asgariler toplamı 9.073 TL. Yani her ay asgarilerin üstünde yaklaşık 5.900 TL'lik bir "saldırı gücü" var.

İki yöntemi aynı bütçeyle çalıştırdığımızda sonuç şu:

Kapanma sıraları:

• Çığ: KMH → 3. ay, A kartı → 5. ay, B kartı → 5. ay
• Kartopu: B kartı → 1. ay, KMH → 3. ay, A kartı → 5. ay

Sonucu nasıl okumalı?

Çığ 291 TL daha ucuz. Matematik tartışmasız çığdan yana: en pahalı borcu önce kapatmak, faizin en hızlı büyüdüğü yeri keser.

Ama farkın büyüklüğüne bak: 55.000 TL'lik bir borç yükünde 291 TL, toplam faizin yaklaşık %3,6'sı. Beş aylık süre ise iki yöntemde de aynı.

Buna karşılık kartopu, 1. ayın sonunda bir borcu tamamen bitiriyor. Üç borçlu bir listeden birinin silinmesi, davranış araştırmalarının tutarlı biçimde gösterdiği gibi, planı sürdürme olasılığını ciddi biçimde artırır. Kettle ve arkadaşlarının çalışmaları, ödemeleri tek borca yoğunlaştırmanın (ve görünür ilerleme yaratmanın) motivasyonu güçlendirdiğini ortaya koyuyor.

Dolayısıyla dürüst tavsiye şudur:

Faiz farkı büyükse çığ. Faiz oranları birbirine yakınsa ve daha önce plan yarıda bıraktıysan kartopu.

En kötü seçenek, hangisinin "optimal" olduğunu tartışırken hiçbirine başlamamaktır. Uygulanan kartopu, uygulanmayan çığdan her zaman iyidir.

Farkın büyüdüğü durumlar

Yukarıdaki örnekte fark küçük çıktı çünkü oranlar birbirine yakındı (%4,2–%7,2) ve borç beş ayda bitiyordu. Fark şu durumlarda büyür:

• Oranlar çok farklıysa — ör. %2 faizli bir taksitli kredi ile %7 faizli KMH bir arada. Kartopu, küçük diye önce ucuz krediyi kapatmanı söyleyebilir; bu, pahalı borcu aylarca beslemek demektir.
• Süre uzunsa — borç 5 ay yerine 3 yılda kapanıyorsa, sıralamanın etkisi bileşik olarak birikir.
• En pahalı borç aynı zamanda en büyükse — kartopu onu en sona bırakır ve faiz en uzun süre çalışır.

Bu üç durumdan biri varsa çığ tercih edilmelidir; fark artık motivasyonla telafi edilemeyecek kadar büyür.

İki yöntemin de ortak kuralları

Hangisini seçersen seç, şu dördü değişmez:

1. Asgarileri asla aksatma. Tek bir borca yüklenirken diğerlerinin asgarisini kaçırmak, gecikme faizi ve sicil kaydı olarak geri döner. Kartlarda ayrıca sert bir kural var: bir yıl içinde 3 kez asgari altı ödeme, kartı nakit çekime kapatır.

2. Yeni borç ekleme. Borç kapatırken aynı kartı kullanmaya devam etmek, planın en yaygın başarısızlık sebebidir.

3. Bütçeyi sabitleme, artır. Bir borç bittiğinde onun ödemesini harcamaya değil, sıradaki borca aktar. "Kartopu" adı buradan gelir: ödeme gücü her kapanışta büyür.

4. Ölç ve gör. Kalan borcun ay ay küçüldüğünü görmek, planı sürdürmenin en ucuz yakıtıdır.

Peki ya konut kredisi?

Konut kredisi genelde bu yarışın dışında tutulur: faizi düşüktür, vadesi uzundur ve KKDF/BSMV'den muaftır. Yüksek enflasyon ortamında sabit taksitli konut kredisinin reel yükü zamanla azalır.

Kural: önce %4–7 aylık maliyetli borçları bitir, konut kredisini normal takviminde ödemeye devam et. Aurza'nın borç planında konut kredisini plana dahil edip etmemeyi ayrı bir seçenek olarak sunmasının sebebi budur.

Özet

• Çığ = en yüksek faizli önce → toplam faiz en az.
• Kartopu = en küçük bakiye önce → ilk zafer en çabuk.
• Örnek simülasyonda fark: 291 TL (çığ lehine), süre ikisinde de 5 ay.
• Oran farkı büyükse veya süre uzunsa çığ; motivasyon sorunun varsa kartopu.
• Asgarileri aksatma, yeni borç ekleme, kapanan borcun ödemesini sıradakine aktar.