Kredi çekmeden önce 10 maddelik kontrol listesi

Taksit ödeyebilmek krediyi karşılayabilmek demek değildir. Toplam maliyet, borç/gelir oranı, dosya masrafı ve erken kapama — imza atmadan önce.

Kredi kararı çoğu zaman tek bir soruyla verilir: "Taksiti ödeyebilir miyim?" Bu, sorulacak en yetersiz sorudur. Taksiti ödeyebilmek, krediyi kaldırabilmek anlamına gelmez.

İmza atmadan önce şu on maddeyi geçin.

1. Toplam geri ödemeyi öğrenin, taksiti değil

Bankalar taksiti öne çıkarır çünkü küçük görünür. Sorulacak soru: "Toplam ne kadar geri ödeyeceğim?"

Sözleşmede bu rakam toplam geri ödeme tutarı olarak yer alır. 200.000 TL kredi için toplam 320.000 TL geri ödüyorsanız, kredinin fiyatı 120.000 TL'dir. Taksit değil, bu sayı kararınızı belirlemeli.

2. Yıllık maliyet oranını isteyin

Faiz oranı tek başına yeterli değildir; dosya masrafı, sigorta ve diğer ücretler eklendiğinde gerçek maliyet yükselir. Bankadan yıllık maliyet oranını (toplam maliyet oranı) yazılı isteyin. İki bankayı ancak bu oranla adil karşılaştırabilirsiniz.

3. Borç ödemesi / gelir oranınızı hesaplayın

Tüm zorunlu borç ödemelerinizi (kredi taksitleri + kart asgarileri + KMH faizi) toplayıp gelirinize bölün:

Yeni krediyi ekledikten sonraki oranı hesaplayın. %36'nın üstüne çıkıyorsa, kredi bugünkü konforunuzu yarının kırılganlığıyla satın alıyor demektir.

4. Acil fonunuz var mı?

Krediyi acil fonunuzu tüketerek ödeyecekseniz, ilk aksilikte kart borcuna dönersiniz. En az 1 aylık zorunlu gideriniz kadar tampon olmadan yeni taksit yükü almayın.

5. Bu harcama ertelenebilir mi?

Dürüst cevap verin. Bozulmuş beyaz eşya ile yenilenmek istenen mobilya farklıdır. Ertelenebilir bir harcama için alınan kredi, gelecekteki esnekliğinizi bugünkü keyfe satmaktır.

6. Daha ucuz alternatif var mı?

Sıralama genelde şudur (ucuzdan pahalıya): konut kredisi → taşıt kredisi → ihtiyaç kredisi → kredi kartı taksidi → kart nakit avansı → KMH.

Elinizde daha pahalı bir borç varken (kart, KMH) yeni bir ihtiyaç kredisi çekmek, eğer pahalı borcu kapatmak içinse mantıklı olabilir. Ama bu durumda kart limitini de düşürün; aksi halde birkaç ay içinde hem kredi taksidiniz hem yeniden dolmuş bir kartınız olur.

7. Sigorta zorunlu mu, isteğe bağlı mı?

Kredi hayat sigortası çoğu üründe isteğe bağlıdır. Zorunlu gibi sunuluyorsa açıkça sorun. İsteyerek alıyorsanız sorun yok — ama maliyeti bilerek alın; toplam maliyet oranına dahildir.

8. Erken kapama koşullarını okuyun

Erkenden kapatırsanız kalan faizden kurtulursunuz; mevzuat gereği bankanın alabileceği erken ödeme tazminatı sınırlıdır (kalan vadeye göre değişir). Öğrenin: "Bir yıl sonra kapatırsam ne öderim?"

Bu, geliriniz artarsa kredinin sizi kilitlemeyeceğinin garantisidir.

9. Değişken faizli mi, sabit mi?

Türkiye'de tüketici kredileri genelde sabit faizlidir; ama uzun vadeli veya farklı yapıdaki ürünlerde değişkenlik olabilir. Sabit taksit, yüksek enflasyonda sizin lehinizedir: taksitin reel yükü zamanla azalır. Değişken yapıda ise bu güvence yoktur.

10. Vadeyi gerçekçi seçin

Uzun vade taksiti küçültür ama toplam maliyeti büyütür. Kısa vade taksiti büyütür, toplamı düşürür.

Pratik kural: taksiti rahat ödeyebileceğiniz en kısa vadeyi seçin. "Rahat", zorunlu giderler ve tasarrufunuz çıktıktan sonra kalan parayla ödeyebilmek demektir — sınırda değil.

Senaryoyu önce kâğıt üzerinde yaşayın

En faydalı alışkanlık: krediyi çekmeden üç ay boyunca taksit tutarını her ay ayrı bir hesaba atmayı deneyin. İki şey olur:

1. Gerçekten kaldırabilir misiniz, deneyerek öğrenirsiniz.
2. Üç ayın sonunda peşinat için biriktirmiş olursunuz — kredi tutarı da küçülür.

Aurza'daki Yeni Kredi Senaryosu aracı bunun dijital karşılığıdır: düşündüğünüz krediyi mevcut tablonuzun üstüne ekler ve nakit akışınızın, borç/gelir oranınızın ve finansal sağlık skorunuzun öncesi-sonrası halini yan yana gösterir. Karar vermeden önce görmek, sonra pişman olmaktan ucuzdur.

Özet

• Taksite değil toplam geri ödemeye ve yıllık maliyet oranına bakın.
• Yeni kredi sonrası borç/gelir oranınız %36'yı geçmesin.
• Acil fonsuz yeni taksit yükü almayın.
• Erken kapama koşulunu ve sigortanın zorunlu olup olmadığını sorun.
• Rahat ödeyebileceğiniz en kısa vadeyi seçin; kararı önce simülasyonla test edin.